WINSTZORG

Al eens eerder roerde ik het punt in het verleden aan. Toen de eerste geluiden naar buiten kwamen, dat de nog altijd aan marktdenken verslaafde en dus gebonden 0Schipperspolitieke kopstukken bij monde van minister Schippers voorzichtig wat aas uitgooiden om de sfeer te proeven.
Reacties waren over het algemeen lauw te noemen. En dus zagen Schippers c.s. de weg vrij om hun plannen te concretiseren. Na allereerst het toestaan van winst streven door de zorgverzekeraars via hen toegang tot dat jachtterein te gunnen. Inmiddels weten we, dat die zorgverzekeraars de 1 miljardgrens aan winst hebben overschreden.
Inmiddels is de 2e slag m.b.t. het introduceren van winstjacht in de zorg ook gemaakt. Na winst op de premie is nu winst op het verlenen van zorg werkelijkheid aan het worden.
Er gaat dus winst worden gegenereerd op wat wij betalen voor zorg én op het verlenen van die zorg zelf.
Wederom zijn de reacties op dat 2e plan zeer lauw. Het lijkt er op, dat velen van ons niet lijken te [willen] begrijpen, wat er de aankomende jaren gaat gebeuren. “Velen van ons”, dat zijn net als u en ik de mensen, die:
– al een zodanige hoge premie betalen, dat het de zorgverzekeraars prima mogelijk is hun beoogde winst binnen te halen;
– straks zorg behoeven, waarvan bij de leverancier het voornemen bestaat ook daar winst op te behalen.
Zouden mensen wel beseffen wat winst eigenlijk is [in materiële zin] en hoe het kan worden bevorderd en vervolgens binnengehaald? En waar winst grosso modo terecht komt?
Laat ik het met een eenvoudig voorbeeld proberen te verduidelijken.
Albert Heijn houdt zijn prijzen zo laag mogelijk en adverteert daar ook luidruchtig mee. Wat Heijn echter niet zegt, maar voor het bedrijf net zo logisch is als ademhalen voor ons is, dat er ook nadrukkelijk naar maximale winst wordt gestreefd. Die attitude zit het grote bedrijfsleven nu eenmaal al 20 jaar in het bloed. En Heijn haalt die maximale winst moeiteloos door vlees, groente, fruit met water vol te spuiten, door lendelappen als entrecôtes, taaie biefstuk als kogel te verkopen, jaren opgeslagen en ingevroren citrusvruchten met chemische smaakversterkers te “verversen” e.d.
mangoOok ik behoor tot de groep mensen, die diverse malen de aangeprezen “eetrijpe” mango kreeg geleverd om te constateren, dat er een betonnen vrucht [want keihard ingevroren] bij mij was aangeland. Het zijn maar kleine voorbeelden, maar ze staan wel voor de realiteit.
En ik vrees, dat het moment niet meer ver weg is, dat iets soortgelijks gaat plaatsvinden in een winstgedreven zorg. Want winstmaximalisatie is nu eenmaal slechts te behalen door “te rommelen” met de kwaliteit en/of de prijzen. Winst is het best te halen door de “klant” wijs te maken, dat hij iets goeds gaat krijgen om vervolgens, via een net zo oncontroleerbaar traject als Heijn met zijn vlees e.d. doorloopt, het produkt zodanig te manipuleren, dat die “klant” het gevoel krijgt tegen een schappelijke prijs prima te zijn bediend. Je zou dat het ABC-tje van het grootschalig ondernemen kunnen noemen.
Voor de zorg geldt nog een specifieke situatie. Wij zijn sinds 2006 gehersenspoeld, dat de zorg onbetaalbaar aan het worden is. Laat dat even inwerken en vrij snel komt dan de vraag boven “hoe kan het mogelijk zijn om op een onbetaalbare dienst [waar overigens elke burger altijd recht op zou moeten hebben, eerder dan op 37 JSF’s om maar iets te noemen] winst te genereren?” Op die onbetaalbare dienst winstopslag leggen zou alleen maar tot nog onbetaalbaarder leiden toch?
zustersDe oplossing is niet zo moeilijk te vinden. Die winst kan er alleen maar komen als een deel van die onbetaalbare zorg wordt omgezet [in geld] naar winst. En er daarmee een stuk van de zorg als produkt wordt verwijderd [10 miljard zorgdiensten worden 10 miljard winst]. M.a.w. het behalen van winst op de zorg zal in zijn geheel ten koste gaan van die zorg. Met alle voor de hand liggende consequenties van dien.
En, ook een nauwelijks herkend risico, zoals Heijn met zijn produkten rommelt zal de winstgedreven investeerder in de zorg ook als ondernemer naar die zorg laten kijken. Waar valt de meeste winst te behalen? In welke behandelingscategoriën? Bij welk soort mensen [rokers, drinkers, vreters] is er sprake van weggegooid geld?
Net als u zelf constateert, dat het oude Opeltje nieuw leven inblazen eigenlijk onverantwoord is, zal straks een winstgedreven zorgleverancier zeggen, dat een ander hart weinig tot geen soelaas gaat bieden. Vooral als de investeerder van die zorgleverancier een pensioenfonds is. Want laten we elkaar niets wijsmaken: een pensioenfonds is er geenszins bij gebaat, dat u de 100 gaat halen.
Tot slot nog de bijna stereotiepe opmerking van mijn kant: u wordt geacht te hebben geleerd de afgelopen 10 jaar, dat winst in de vorm van geld nooit het algemeen nut ten goede komt, maar altijd de investeerders. Het zou goed zijn als u in relatie tot het zoveelste vervloekte zorgplan van Schippers c.s. zich realiseert, dat een winstgedreven zorg totaal niets aan die situatie zal veranderen. En u voor minimaal dezelfde prijs als nu met water volgespoten zorg gaat ontvangen. Tenzij u lid en financieel ondersteuner van de VVD bent en zich “the real thing” kunt veroorloven.

Advertenties

DE D VAN DUBIEUS

Nieuws van de afgelopen dagen [want mogelijk met vergaande gevolgen] is voor mij zonder twijfel het bericht, dat de curatoren in het DSB-faillissement via de gerechtelijke weg een [schade]claim van zeer forse omvang gaan deponeren bij De Nederlandsche Bank. De grond voor deze miljoenenclaim is het als volkomen falend geduide toezicht van DNB op de speelgoedwinkel van Ome Dirk.
Dat bericht van die claim is in meerdere opzichten en voor meerdere partijen  belangrijk.
– de slachtoffers van Ome Dirk’s woekerpraktijken [in de afgelopen jaren zijn de beelden daarvan met regelmaat ons gepasseerd] hebben wellicht alsnog een mogelijkheid om iets van hun geld en schade te trachten te verhalen;
– er zullen weinig burgers zijn, die DNB als een rots in de branding tegen de wizards in de financiële wereld en het financiële systeem als geheel beschouwen. Daarvoor is de naar buiten gekomen informatie over de rol van DNB in de IceSave- en ABN/Fortis-zaken duidelijk en onthutsend genoeg geweest. En daarnaast kun je je afvragen waar DNB was toen de Rabo-bank als onderdeel van een gretige groep internationale banken besloten om met de Libor- en Euriborrente te gaan rommelen. Het is kortom voor banken en bankiers prettig werken onder een toezichthouder als DNB;
– DNB is een koninkrijk binnen de bananenrepubliek, waar u en ik in leven. Het kan geen enkel kwaad, dat er eens met fors geschut op dat bastion gaat worden geschoten in de vorm van een claim op basis van [vermeend] falen.

Ik nam dan ook met genoegen kennis van het besluit van de curatoren van DSB om die claim bij de rechtbank aan te gaan kaarten. Het levert namelijk altijd “winst” op. Want zelfs als die claim wordt verworpen komt er zonder twijfel meer duidelijkheid over de rol van DNB in de zaak-DSB. Meer duidelijkheid over de wijze waarop het toezicht werd uitgeoefend.

Eerder sprak ik van mogelijk verregaande gevolgen, voortvloeiend uit de behandeling en de afloop van die claim. Daarbij doelde ik op het volgende.
DNB is ook de toezichthouder op de pensioenfondsen in Nederland. En zoals er met De Scheringa Bank iets compleet mis is gegaan, zo is er ook bij de pensioenfondsen wel het een en ander misgelopen in de laatste 5+ jaren. En wie weet opent de claim-zaak van de DSB-curatoren wegen om iets dergelijks ook vanuit de wereld van de pensioenverzekerden te overwegen, mochten de curatoren in het gelijk worden gesteld.
De mogelijkheid op zich is al zeker een overweging waard. Omdat zoveel mogelijk duidelijkheid over de rol van DNB bij het ontstaan van het pensioendeficit een zeer betekenisvolle zaak zou zijn.
Mijn advies aldus is goed te volgen hoe de claim van de curatoren gaat aflopen.

VREEMDE KRONKEL

Ik vertel [hoop ik] de meesten onder u geen nieuws als ik zeg, dat de 1.000.000.000.000 euro, die in onze pensioenpotten zit voor het overgrote deel “ons geld” is. Die potten 0PFvermogenwerden en worden dat nog steeds immers gevuld met werkgevers- en werknemerspremies.
Evenzo denk ik te mogen aannemen, dat u niet verbaasd reageert als ik zeg, dat die 600 miljard [afgerond], die onze overheid jaarlijks niet alleen begroot, maar ook uitgeeft [ in werkelijkheid meer zelfs, want die overheid komt immers jaarlijks zo’n 24 miljard te kort, zegt Samsom] ook voor ’n belangrijk deel “ons geld” betreft. Belastingen en zo.
Ja,lieve mensen,  we hoesten flink wat op, vindt u niet?

Lang gold, dat we met een gerust hart dat vele, vele geld aan die beheerders [pensioenfondsen en overheid] meenden te kunnen overlaten. De overheid schiep er bijvoorbeeld een sociaal “safety net” voor ons mee. De pensioenfondsen zorgden ervoor, dat we eenmaal tegen de laatste levensfase aanschurkend een soort “Zwitser  leven” 0oudjesmochten gaan leiden. So far so good.
Zou je als een sort of rating agency tegen ons , tegen  Nederland aankijken dan ligt de conclusie redelijk voor de hand, dat het om een gezond, solide en solvabel landje gaat. Vandaar die Triple A-rating, die we nog steeds hebben.  Kijk je balansmatig naar Nederland dan concludeer je geen sprookjes, want:
– tegenover een staatsschuld van nog net geen 500 miljard staat een waarde [BNP] van nog zo’n 600 miljard;
– tegenover een enorm blok aan het been van een hypotheekschuld van 800 miljard staan pensioenpotten met 1.000 miljard.
[U moet niet kijken op een paar miljard links en rechts, ik werk even met lekker afgeronde getallen, die het beeld echter nauwelijks vertekenen.]

So far dus so good. Nu heeft de overheid een manier gevonden om haar acute honger naar veel geld te stillen. Van de 1.000 miljard in de pensioenpotten, waarvan verreweg het grootste deel in buitenlandse investeringen zijn gestoken, zou aanmerkelijk meer direct dan wel indirect in de eigen vaderlandse economie moeten gaan worden gepompt.
Die gedachte op zich is nauwelijks op negatieve aspecten te betrappen. Wel speelt daarbij de vraag hoe landen en  grote bedrijven in het buitenland het zullen vinden als grote pensioenfondsen hun geld weghalen om het vervolgens in de eigen zieltogende nationale economie te steken. Evenzo ligt er de vraag hoe snel die toch niet onaanzienlijke bedragen [het zou om enkele tientallen miljarden gaan] vrij zullen kunnen worden gemaakt. En wat dat gaat kosten, want in de wereld waar we het over hebben krijg je niets voor niets. Zeker niet als je een truc uithaalt, die potentiële bonussen van internationale beleggers afroomt.
Misschien dat we daar gaande het proces, wat inmiddels in gang lijkt geschoten, iets over zullen meekrijgen. Daarop rekenen doe ik niet, maar je weet tenslotte nooit.

De overheid en pensioenfondsen zijn inmiddels in overleg over deze wijze  van 0crowdfunding“crowdfunding”. En nauwelijks onverwacht is daarbij voor die pensioenfondsen één van de belangrijkste punten, dat investeringen in de nationale economie een rendement gaan opleveren, wat voldoet aan de eisen, die men stelt. Dat rendement moet op zijn minst zodanig zijn, dat kosten meer dan afdoende zijn afgedekt. En dat kortingen op de pensioenen niet hoger zullen uitvallen dan al in de pijplijn zit.
M.a.w. de pensioenfondsen verlangen garanties, af te geven door de overheid. Op het oog een volstrekt valide zaak. Die de schijn van zekerheid, ook voor u en mij als toekomstig pensioentrekker, biedt.

Maar bij even kauwen op de materie kom je onvermijdelijk bij het moment, waarop je de kronkel ziet.  Eerder gaf ik al aan, dat beide betrokken potentiële contractanten één ding gemeen hebben: ze “draaien” hoofdzakelijk op geld wat van ons afkomstig is.
Als je een “contract” sluit als wat in de maak lijkt, bouw je een aantal niet onbelangrijke voorwaarden in. Waaronder een schadeclausule [zoals bijvoorbeeld de NS deed [ of was het nu “vergat te doen”?] met Ansaldo Breda].
In het onderhavige geval kan dat betekenen, dat als investeren in de vaderlandse economie niet het rendement oplevert wat voldoet aan de eisen van de pensioenfondsen [eisen, waarin de pensioenverzekerde in het geheel geen stem heeft, ondanks dat het om ook zijn geld gaat] de overheid zal bijspringen via slim verzonnen en geconstrueerde garanties.
Laten we nu eens uitgaan van een situatie, waarin de pensioenfondsen [maar ook u en ik dus] 10 miljard aan onze economie “uitlenen”. Ik ben niet in staat ook maar enigszins een schatting te geven welk effect dat op die economie zou kunnen hebben. Maar geen zorg, daar heeft de overheid zijn eigen loopjongens voor, dus mocht het zover komen dan zal Excel weer gaan spugen dat het een lieve lust is.
10 miljard dus. De goedgevulde heren, die er verstand van schijnen te hebben, spreken van pakweg 12% als een momenteel haalbaar rendement op de internationale markt.
[Een enkel brallend aapje daargelaten, die zijn echt grote broek aantrekt en 16-17% noemt.]
Die 10 miljard zou dus zo”n 1,2 miljard aan rendement moeten gaan opleveren. Stel nu, dat de tot nu toe sprookjes gebleken verwachtingen van het komische duo Rutte-Samsom ook in dit geval sprookjes blijken en het werkelijk rendement op 6% [ook niet onaardig] uitkomt. Dan zal de overheid op basis van de garanties, wanneer deze verlies volledig afdekken, zo’n 600 miljoen moeten ophoesten en in de pensioenpotten moeten bijstorten.
Zelfs als de garanties 50% dekking geven blijft dat bedrag nog altijd 300 miljoen [en verliezen de fondsen op hun beurt namens ons 300 miljoen]. U kunt zelf wel uitrekenen welke “bijspringbedragen” aan de orde zijn, als de pensioenfondsen een veelvoud van de 10 miljard beschikbaar stellen. Zelfs bij een hoger rendement dan 6%, waarvan veel mensen w.o. ik menen, dat investeringen waarbij de overheid betrokken is , zulks vrijwel onmogelijk maken. De overheid heeft decennialang immers keihard gewerkt aan het opbouwen van het imago van “de altijd verlies lijdende investeerder”.

Probeer ik bovenstaand duidelijk te maken, dat een samenwerkingsverband tussen twee potentiële losers als overheid en pensioenfondsen al een crime kan worden genoemd, nog erger wordt het vrees ik als ik eindelijk toekom aan het definiëren van de werkelijke kronkel.
Laat ik het op de volgende manier formuleren en het verder aan u als lezer overlaten of u daarin iets wenst te herkennen.
“De pensioenfondsen gebruiken vooral ons geld om de overheid de helpende hand te bieden. De overheid wordt daarbij gepusht om afdoende garanties te bieden en kan dat alleen door daar gemeenschapsgeld [ook al ons geld dus] voor te gaan gebruiken.”
0BankersHet heeft iets weg van een brandverzekering sluiten bij Schadeverzekeraar De Pyromaan.
Immers, een meer beeldschoon voorbeeld van een “LOSE-LOSE” situatie is nauwelijks te verzinnen. Slechts indien dit spel leidt tot een omhoog sperende economische groei zou er een “break-even” situatie uit de bus kunnen komen. Ik laat het graag aan u over om te bepalen hoe groot die kans is.

PURE HORROR

Stel je het volgende beeld voor: zo’n kleine 1000 rijke patsers met hun omgebouwde en opgekalefaterde aanhang [soms met het uiterlijk van zeeschepen, soms met dat van snelle jachten] hebben zich tegen betaling van een slordige stapel flappen een plekje gekocht aan één van de tafels van een “goede-doelen-happening”.
De opbrengst van het gebeuren [uiteraard onder aftrek van wat kosten] is bedoeld ter bestrijding van de hongersnood in Nevermindistan.
Voor de gasten treden op Gerard Joling, Gordon, Dries Roelvink en Bonny St Claire.
Om het gevoel , dat er op deze avond een groot leed gedeeld moet worden te bevorderen.
En vervolgens start een gigantische schranspartij in de vorm van een 5 gangen diner, waarbij de parelhoentjes, de Coquillles St Jacques, de biggen van het spit, de reeruggen en de Dom Perignon in bergen resp. sloten tegelijk de feestzaal in stromen.
Het zou bij mij niet alleen tot fronsen van de wenkbrauwen leiden, maar ook gevoel van walging oproepen. En bij u?
Ander voorbeeld: u geeft dat klerejoch van een zoon van u de nieuwste playstation + een stapel van de nieuwste games + de iPad93A en wijst hem er en passant op, dat de kinderen in Whateverije blij zijn als ze een aan diverse kanten geplakte voetbal krijgen, omdat ze normaliter voetballen met een kokosnoot. U verwent dat klotejong eens even lekker om als het ware zijn bewustwordingsproces op gang te brengen.
Een normaal mens zou zich daar op zijn minst wat ongemakkelijk bij voelen. U niet?

Beide voorbeelden,  die echt niet zo geforceerd zijn bedacht als u wellicht denkt, wil ik gebruiken om u duidelijk te maken hoe u en ik door de politiek worden behandeld als “goede-doelen-object”  en als “achtergesteld kind in Whateverije”.
Ronald Plasterk [PvdA] bracht het gisteren het fraaist onder woorden in de zoveelste poging ons het sprookje van de weg vliedende miljarden te doen geloven. Overigens zij ter verzachting voor Plasterk opgemerkt, dat hij niet sec voor zijn eigen partij sprak maar feitelijk ook voor de VVD, het CDA, GroenRechts en Europa66.
Ronald zei, dat de steun aan de Spaanse banken [eerste tranche van 30 mijard, waarvan ca 2 miljard Nederlands geld; in totaal krijgen de Spaanse banken 100 miljard, waarvan 7 miljard uit Nederland] noodzakelijk was om de pensioenen van de Nederlanders veilig te stellen. Ja, veilig stellen, want Ronald c.s. blijven er van uitgaan dat al dat geld op zijn minst 1 op 1, maar liever nog met winst ten goede gaat komen van…. jawel, uw en mijn pensioen. Want, aldus Ronald, onze pensioenfondsen zouden nogal “stevig” in Spaanse waardepapieren zitten. En om te voorkomen dat die Spaanse waardepapieren tot het inmiddels bekende reetveegpapier transformeren stopt Nederland er graag onze eerst 2 en straks totaal 7 miljard in. Nee, niet in de pensioenfondsen, maar in Spaanse banken!

4 opmerkingen wil ik hier graag  over maken.
1. Spaanse banken lijken op dit moment niet de zekerste instellingen om miljarden in te steken.  Het feit, dat die Spaanse banken deze week ruim 200 miljard bij de ECB hebben geleend [lekker lage rente] bevestigt die stelling alleen maar.
2, de pensioengelden, die onze pensioenfondsen in Spaans waardepapier belegden, zijn grotendeels bijeengeschraapt via de rug van de Nederlandse burger. En nu wordt, aldus Plasterk c.s., met de moed der wanhoop geprobeerd om met alweer geld van de Nederlandse burger die eerdere pensioeneuro’s te beschermen.
Je kunt er van boven, van onder of van opzij naar kijken, maar komt elke keer tot dezelfde conclusie: de Nederlandse burger betaalt simpelweg dubbele premie voor datzelfde pensioen, wat via Spaans waardepapier wordt “opgebouwd”. En daarbovenop geldt ook nog eens, dat zelfs die dubbele premiebetaling [die al te schandalig voor woorden is] geen enkele zekerheid biedt. Want de banca’s kunnen, ja zelfs heel Spanje kan nog steeds zo maar omvallen. En dan is het weg dubbel betaalde premie.
3. ik heb het even gecheckt bij mijn eigen pensioenfonds en ik raad u aan datzelfde te doen. Mij bleek, dat mijn pensioenfonds helemaal niet in Spanje belegt!!!! Dus mijn pensioen en dat van mijn mede-deelnemers wordt helemaal niet gered! Nu ben ik er nog éen, die in plaats van met psalmen te zijn opgevoed het solidariteitsgen heeft kunnen cultiveren. Waarmee ik maar wil zeggen, dat als de miljarden die richting Spaanse banken gaan uw pensioen [deels]  gaan redden ik er geen moeite mee heb om daar een kleine bijdrage aan te moeten leveren. Maar welke zekerheid hebben we dienaangaande?????
4. Er is maar één geloofwaardige en effectieve manier om onze pensioenen te beschermen. En die manier is niet 7 miljard steken in falende en dus zeer riskante banken in een land, dat zelf ook bijna op zijn kont ligt. Als je de steeds sterker wordende sociale onrust bekijkt dan is de verwachting, dat Spanje een hete herfst tegemoet gaat.
Of willen Plasterk en de andere loyale steuners [het woord bedrijfspoedel valt al heel  lang niet meer, dat zal er wel mee te maken hebben dat we inmiddels gewend zijn aan steun op alle fronten van “links” voor rechts. Ja ja, het fenomeen Europa sloopt de meest zware barrieres!] ons laten geloven, dat ook de andere 93 miljard opgebracht door onze broeders van hoofdzakelijk Noord Europese origine gebruikt kunnen/mogen worden om vooral toch uw pensioen te redden????? Dan zou ik zeggen: loop toch heen en vermenigvuldig u vooral niet.

Als die patsers in het 1e voorbeeld, die aandacht voor de honger in de wereld vragen door zich vol te vreten, als die ouder die zijn zoon via extra-verwennen wijst op het ontbreken van alle luxe bij kinderen elders in de wereld, zo beschermt de politiek uw pensioenen door 7 miljard te steken in onbetrouwbare, “ready to crash” Spaanse banken.
Dit is geen sprookje meer, dit is pure horror!!!

PAK UW PENSIOENFONDS …… DESNOODS BIJ DE BALLEN!

Opmerkelijk, maar ook geenszins onverwacht. Waar de pensioenfondsen u en mij anderhalf jaar van te voren laten weten, welke “haircut” er over pakweg een jaar [maar ik sluit niet uit dat de fondsbesturen al een prachtig verhaal hebben klaar liggen als  motivering voor een veel eerdere ingreep in ons pensioen] op ons pensioen wordt uitgevoerd, zijn ze tot nu toe doodstil gebleven als het gaat om ingrepen van overheidswege, die de financiële positie van de fondsen juist verbeteren.
Het inmiddels vakkundig de nek omgedraaide Pensioenakkoord lag er al een tijdje,  maar geen woord over mogelijke positieve effecten op de aangekondigde kortingen. Of zouden die er niet zijn geweest omdat die mogelijke of eigenlijk wel keiharde positieve effecten volledig zouden wegvallen tegen de kosten verbonden aan de administratieve implementatie van het akkoord? En zijn die kosten, uiteraard voor rekening van de pensioenverzekerden, nu het pensioenakkoord de nek is omgedraaid, onze zoveelste verliespost geworden?
Nu het “Lenteakkoord”, wat vreemd genoeg een beeld oproept van gure noordwesten winden, tegen de ruiten kletterende regen en veel, heel veel vallende bladeren, er is en de pensioenleeftijd versneld naar eerst 66 en vervolgens 67 jaar gaat,  zijn er opnieuw positieve effecten voor de vermogenspositie van de pensioenfondsen aan de orde.  En weer blijft het van de kant van de pensioenfondsen erg stil. Ik heb zojuist nog de site van mijn eigen pensioenfonds geraadpleegd, maar er is geen letter over zowel het inmiddels ter ziele gegane pensioenakkoord als over de “Lenteakkoord” pensioenparagraaf te vinden. So much voor adequate en tijdige informatievoorziening zullen we maar denken.
Omdat de in een periode van tientallen jaren gegroeide onderdanige opstelling van pensioenverzekerden naar hun fondsen ertoe heeft geleid, dat we met zijn allen in slaap werden gesust en vervolgens gehouden om in 2012 ruw te worden wakker geschud, kun je stellen dat wij een les zouden moeten hebben geleerd. Onaangename verrassingen met in sommige gevallen verregaande [financiële] consequenties moet je tot een minimum beperkt houden.
Dus adviseer ik u met klem zo snel mogelijk uw pensioenfonds te benaderen met het verzoek aan te geven, welke gevolgen in positieve zin zijn te verwachten voor de aangekondigde kortingen, als voortvoeisel van de versnelde verhoging van de AOW-leeftijd. Zet die “schatkistbewaarders” maar aan het werk. U betaalt er dik voor.

VAN RATEN BEZETEN

Een eerder log over “rating agency’s” was niet genoeg om het gehele verhaal , wat ik te vertellen had, te doen. Vandaar dus een 2e deeltje, waarin ik vooral de relatie van rating agency’s met onze pensioenfondsen niet uitputtend, maar wel wat uitvoeriger aan de orde wil stellen. Voor de goede orde: de titel van dit deel 2 “Van Raten Bezeten” slaat niet zozeer op mijzelf terug maar veel meer op de wereld waarin we leven en het financiële systeem, waarop die wereld draait. En speel a.u.b. niet de vermoorde onschuld, want ook u lezer, rate dat het een lieve lust is. Via uw iPad, Iphone, Ipod, Blackberry,Nokia, Samsung galaxy en god weet wat voor shit allemaal nog meer.
De wereld van vandaag kent elke week wel een prijs, een award, een stupid beeldje, een schijf, duizenden en duizenden polls, waarmee resp. waarvoor we allemaal “raten”.
Wat dat betreft moet een logje over het echte GROTE ratingspel u wel aanspreken, zou je haast denken. Veel leesplezier dan maar.

 

Hoe een rating?
Jullie zullen het niet geloven, maar het ratingproces verloopt i.p. hetzelfde als bij een taxateur van een huis of blikschade of een oude meester.
Zowel de lener als de uitlener kunnen als ze de kapitaalmarkt op willen een ratingburo inschakelen om de kredietwaardigheid vast te stellen. Vrijwel zeker is het op die manier gegaan toen Goldman Sachs Griekenland zowel de eurozone inhielp als aan een vereiste prima rating hielp. Goldman Sachs is nl. één van de weinige grootbanken uit het investeringskamp, die over een eigen peloton ratingexperts beschikt.
En laten we elkaar niet bij de neus nemen, als je als lener zo’n ratingburo maar genoeg betaalt is een fijne rating zo gekocht. Want wie controleert de ratingburo’s? Helemaal niemand!!!!
Geloof me ik stel het niet simpeler voor dan het is. Dit is de praktijk van alledag, waar vele voetbalvelden vol torenhoge stapels euro’s mee gemoeid zijn.

Pensioenfondsen en het wurgkoord van de rating.
Pensioenfondsen behoren tot de grootste institutionele beleggers. In de vroegere jaren vooral in vastgoed. Toen de neo-liberale vloek over de wereld werd uitgesproken en Amerika het “goede” voorbeeld eenmaal had gegeven waren Europese politici, bestuurders en [andere] grootgeldjagers er als de kippen bij om te onderkennen, dat er [ook of misschien wel vooral in Nederland] een groot aantal gouden eieren leggende kippen rondliepen, die als het ware klaar waren voor de slacht. Al die honderden miljarden [aan geld van de burgers, maar dat was van ondergeschikt belang] moesten en zouden beschikbaar moeten komen om mee te gaan in de flow van het mechanisme, wat de kapitaalmarkten heet.
De politiek moet worden nagegeven, dat zij een zekere mate van verantwoordelijkheid en risico onderkende [sommigen spreken van “toen nog wel een zekere angst voelde voor de kracht van de stem van het volk”] en er daardoor voor zorgde, dat er zekere beschermende maatregelen, die men in het huidig jargon ook al als “firewall” heeft leren betitelen, werden genomen.
Dit mondde erin uit, dat pensioenfondsen “slechts” mochten beleggen in aandelen en staatsobligaties, indien de uitgever van die aandelen en/of obligaties over een triple A rating beschikte. opdat daarmee zekerheid over de bonafiditeit van de beleggingen zou worden verkregen.
En waar kwam zo’n triple A rating vandaan? Inderdaad, we zijn weer terug bij de RA’s. Zouden de RA’s louter goudeerlijke jongens en meisjes zijn dan was er niets aan de hand. Maar aan dat laatste mag sinds het uitbreken van de kredietcrisis in de US in 2008 oprecht worden getwijfeld. Want wie herinnert zich niet het stuitende verhaal over de derivaten? In elkaar geflanste setjes [in jargon: plakken of tranches] goede, minder goede en volstrekt beroerde leningen en hypotheken, die de rating agency’s probleemloos van een Triple A rating voorzagen, waarna al die derivaten ook aan Europese banken maar vooral ook pensioenfondsen konden worden gesleten.
Onze pensioenfondsen mogen dus pas beleggen in mogelijk rotzooi, zodra de RA’s die rotzooi met triple A hebben gewaarmerkt. En de PF’s hebben geen enkel idee welke rotzooi ze inslaan, net als banken als de ING en ABN dat niet hadden destijds. Die ontdekten dat pas in 2009 en we kennen allemaal de gevolgen daarvan. Derivaten kunnen zowel leningen van een solvabele Hollandse boer als een lening van een dakloze/werkloze in Denver of Detroit, die onder Bush zo “vrijgevig” aan een eigen huis moest worden geholpen, bevatten. De Triple A dekt de lading af.
Maar ik had het over een “wurgkoord” en dat was niet voor niets. Wanneer RA’s feitelijk bepalen wanneer en waarin pensioenfondsen mogen beleggen, dan geldt het tegenovergestelde ook. Wanneer ze niet mogen beleggen, bedoel ik. Maar hou je vast, het gaat zelfs nog een stapje verder en dat kan ik het best illustreren met een voorbeeld. Hopelijk herkenbaar genoeg.
Stel dat pensioenfonds Z voor een slordig miljardje of wat heeft belegd in Nederlandse staatsobligaties. Nederland beschikt [nog] over een triple A status, dus is alles volkomen volgens de regels. Stel je voor, dat de jongens en meisjes van Standard & Poor’s, Fitch en Moody’s morgen de dag beginnen door lootjes te trekken. En dat leidt ertoe, dat Nederland uit de bus komt als land, waar eens grondig naar gekeken gaat worden. Uiteraard wordt er eerst een belletje gepleegd naar een bevriende investeerder van enige importantie met de vraag of er wellicht interesse bestaat in een onderzoekje naar de rating van dat land vol arrogante VVD-ers en platte PVV-ers. Een simpel ja volstaat om de vereiste opdrachtgever te hebben gevonden.
[In deel 1 meldde ik al dat RA’s nooit zelfstandig rating onderzoeken doen. Ze willen het dolgraag, maar hebben dan wel de dekmantel van een “opdrachtgever” nodig.]
Het onderzoek leidt ertoe, dat de rating van Nederland [met de hypotheekrente aftrek en de enorme hypotheekschuld als argument] naar beneden gaat. Triple A kwijt … de Fransen weten er inmiddels alles van.
Met de downgrade van Nederland [AA of iets dergelijks] zijn ook de Nederlandse staatsobligaties hun triple A kwijt. En heeft pensioenfonds Z dus beleggingen in portefeuille, die op grond van de ingebouwde “firewall” niet in portefeuille mogen zijn. Waardoor pensioenfonds Z verplicht is de obligaties onmiddellijk te verkopen. En een vrijwel zeker verlies te nemen.
Heeft u op uw netvlies staan hoeveel downgrades van Europese landen er de afgelopen 2-3 jaar hebben plaatsgevonden? En dus hoeveel staatsobligaties en andersoortige daaraan gerelateerde beleggingsobjecten er door de pensioenfondsen verplicht zullen zijn afgestoten?
Dit hele verhaal, alsmede het eerder geschreven deel 1, is slechts bedoeld u duidelijk te maken, welk een rol die voor velen van ons tot voor kort even onbekende als ongrijpbare rating agency’s in dat fraaie financiële systeem van ons spelen. En hoe ontzettend lucratief het kan zijn als je als investeerder en zelfs ook als natie je aan de goede kant van de streep bevindt. M.a.w. als je tot in detail op de hoogte bent van de spelregels van het spel en bereid bent dat spel volgens die regels mee te spelen.
En dus hoe bloedlink het is om je aan de verkeerde kant van de streep te bevinden. Want het is simpelweg een kwestie van “eten of gegeten worden”.
Wij, arrogante VVD-ers en platte PVV-ers, wij eten nog. De Grieken worden stukje voor stukje opgevreten en er volgen er nog meer. Maar het “beest” is onverzadigbaar, dus er is geen enkele zekerheid dat wij niet zullen worden opgevreten. “Stay in line and follow the rules” …..”or be eaten”.

IEMAND EEN RATING NODIG?

Afgelopen maandag zorgde Tegenlicht ervoor, dat er eindelijk een beetje licht werd geschenen op de Rating-Agency’s. Die voor velen van ons onbekende bureaus, die zo lijkt het althans met de knip van een vinger en op basis van door henzelf ontwikkeld rekenmodel landen [maar ook bedrijven en banken] kunnen maken of breken. Als het rekenmodel uitwijst, dat een land een downgrade moet krijgen komt die downgrade er ook. Of er nu 1, 10, 20 of 50 miljoen mensen daardoor hun baan of hun inkomen zullen verliezen is in het geheel geen issue. Het cijfer, de uitkomst is wat telt en wat als een valbijl neerkomt op hen, die daarvoor worden uitgekozen.
Ik ga proberen jullie te vertellen hoe dat precies werkt met die ratings. Maar ook wat de voorgeschiedenis is. En zijdelings zal ik ook proberen het reilen en zeilen van de rating-buro’s te relateren en in te passen in wat er de afgelopen 20 jaar met Europa is gebeurd. Ik zal me daarbij zoveel mogelijk beperken tot herkenbare relaties en gevolgen.
Al schrijvende zat ik binnen de kortste keren aan een log van het formaat behangrol. En dat doe ik jullie niet aan; ik hakte de boel in 2 delen, waarvan het eerste hieronder is opgenomen. Dat eerste deel poogt een stukje geschiedenis en het waarom van ratings te belichten. Deel 2 zal gaan over “hoe komt een land/onderneming aan een rating” en de veelal onderschatte en m.i. te vaak buiten de publiciteit gehouden impact van ratings op de pensioenfondsen.

In 1985 waren er wereldwijd slechts 12 landen, die een zgn. rating bezaten. De business als rating-agency was magertjes. Toen kwam “Reaganomics”, wat in de US zijn succes had bewezen, overwaaien naar Europa en was het Margaret Thatcher, die tot hermodellering van de UK besloot en daarmee Europa liet kennis maken met het systeem van liberalisering. Wat volgde is geschiedenis [zelf zou ik dat liever omschrijven als een zwarte bladzijde in de geschiedenis]. Clinton kwam in de US en liet zich verleiden; Blair kwam in de UK en hapte toe. Wij in Nederland mochten ons verheugen in de geboorte van Paars en de komst van “verenafschudder” Wim Kok.
Eensgezind besloten US en het rammelende Europa [want de UK hoorde er eigenlijk niet bij] voor het grote doel te gaan: eeuwige economische groei en als vrucht daarvan eeuwige welvaart, te bereiken via de weg van de complete liberalisering van werkelijk alles waar geld aan te verdienen was.
Wat hebben we er van genoten met zijn allen, weten jullie het nog?
De US liep zoals welhaast gebruikelijk iets voor op Europa. Om op zo gelijk mogelijke voet met de Amerikanen zaken te kunnen doen moesten er wat obstakels worden opgeruimd. De eersten die dat in de gaten hadden waren de banken. Om in de US-markt [toen nog het Eldorado] te kunnen penetreren moest men wel over een rating beschikken. Dus haastten de grote Europese banken om dat in orde te krijgen. Het werkaanbod voor de rating-agency’s explodeerde.
Door de veel te enge verwevenheid van banken met de economie van individuele landen [het too-big-to-fail-principe vond daar zijn ontstaan] liepen diezelfde landen een groot risico. Zou een nationale bank [niet De Nederlandse Bank] om welke reden dan ook een substantiële verlaging van zijn rating moeten ondergaan dan werd het land van herkomst daarmee direct ook minder betrouwbaar en kredietwaardig. Na de banken volgden dus de nationale staten in de jaren 90 hetzelfde pad en besloten staten-ratings in te voeren. Het werkaanbod voor de rating-agency’s nam exponentieel toe.
Een rating baseer je normaliter op de balans van meestal een onderneming. Bij banken kon dat principe moeiteloos 1 op 1 worden toegepast. Maar voor landen lag dat iets minder eenvoudig. Aldus werd via de ontwikkeling van een set nieuwe parameters afgesproken, dat de rating van landen zou worden gekoppeld aan economische groei [zowel de werkelijke groei als de potentiële groei]. En zo is het allemaal gekomen, dat vrijwel alle landen van enig gewicht in de wereld over een rating beschikken. En zo is evenzeer simpel te verklaren, dat politici sinds de periode Kok eigenlijk alleen maar praten over economische groei en de onverbiddelijke noodzaak daartoe.

Hoe werkt het en waarom?
De geschiedenis verklaard hebbend blijven er natuurlijk zat vragen onbeantwoord. De belangrijkste is misschien wel “wat ging er mis bij de invoering van dat ratingsysteem?”. Eigenlijk heel weinig is daarop het wellicht verrassende antwoord. Het systeem van rapportcijfers an sich is niet frauduleus of riskant. Zolang iedereen zich netjes aan de afspraken houdt hoeft er niets mis te gaan. Maar er lopen altijd wat al te bijdehante [vooral] jongens rond, die denken dat ze net 1 miljardje meer kunnen verdienen dan die andere bijdehante jongens en meisjes. En daar ligt grotendeels de even banale als simpele verklaring van “what went wrong”. Pure greed, not a surprise either heb ik het vermoeden.
Maar omdat ik beoog jullie te vertellen hoe het systeem werkt en waarom dat zo is laat ik de beschouwing over de oorzaak van het kwartet crises van de laatste inmiddels al 5 jaar verder rusten.
Waarom een rating? Omdat leners [landen, banken] hun leenrelatie van puur nationaal wilden veranderen in internationaal. M.a.w. men wilde kunnen lenen op de internationale geldmarkt. Die wens kwam niet op als poepen, maar was een simpel gevolg van het volop in gang zijnde liberaliseringsproces. Als gevolg daarvan wilden echt grote beleggers hun horizon zo ver mogelijk verbreden. [Ze wilden gewoon overal waar dat maar kon de enorme winsten weghalen. Nederland, maar ook vele andere Europese staten maakten ineens kennis met hedgefunds, die een onstilbare honger hadden m.b.t het overnemen van allerlei bedrijven. De politiek was destijds nog zo naief door de volkomen onbekendheid met het fenomeen hedgefund dat ze maar al te graag bereid was iedereen die het wilde horen te vertellen, dat de komst van de hedgefunds een zegen voor de Nederlandse economie was. Ondertussen zogen de aasgieren achter die hedgefunds onder de kont van de politiek vele bedrijven tot op de bodem leeg.]
Beleggers, in die beginjaren van de roofbouw in Europa, verlangden een rating alvorens de bakken met geld tegen een aantrekkelijke rente aan de hongerige landen te geven. Zie hier de verklaring waarom landen als Griekenland, Portugal , Ierland, Spanje en zelfs Italië er zeer veel aan gelegen was om niet alleen in de eurozone te worden toegelaten, maar ook de ruimte [en hulp] wensten en vervolgens kregen van hun euro-broeders om een beetje aan creatief cijferen te gaan doen eind jaren 90. Iedereen wilde uiteraard een zo hoog mogelijke rating, liefst die triple A. Want dat was de weg om de leenmachine zo soepel mogelijk aan de gang te houden.
Aldus geschiedde en ruim 10 jaar later is het Balkenende-zuur omhoog gekomen. Simpelweg om dat iedereen, met de politiek voorop, heilig geloofde in het sprookje van de eeuwige economische groei en dus in het verlengde daarvan de mogelijkheid om eeuwig te kunnen blijven lenen. [Wat zeg ik? Ze geloven er nog steeds in! ]
Zalm had boven zijn bed een tegeltje hangen met de tekst: De teller op +3 en de zilvervloot blijft komen. En jullie en ik, misschien met hier en daar enige reserve, geloofden het ook.

[wordt vervolgd]